dinsdag 13 juni 2017

Ondergronds fotograferen

Ik ga hier geen cursus geven, er zijn al genoeg boeken over geschreven en bovendien heeft “de meester” Philippe Crochet er in Spelunca een sublieme reeks artikels over geschreven. Die vind je hier http://www.philippe-crochet.com/articles (« La maitrise de l’éclairage en photographie souterraine »).
Ondergronds fotograferen luistert naar alle regels van de gewone fotografie, zoals onderwerp, compositie, kadrering enz. maar één ding is het belangrijkste: belichting. Dat is logisch want in een grot is het nog donkerder dan het donkerste zwart dat je je kan voorstellen. De klassiek geschoolde fotograaf zal dan een kanjer van een flitsapparaat op zijn toestel zetten en inderdaad: daarmee kan je het ondergronds landschap fotograferen. Maar je eindigt wel met een platte foto waarin geen enkel diepte of reliëf zichtbaar is omdat alle licht van recht voor komt: lelijk dus (het soort foto’s dat je in de foldertjes van toeristische grotten ziet staan, nochtans meestal gemaakt door profs).
Dat kan veel beter. De flitser moet weg van het fototoestel. Van zodra het licht vanuit een hoek komt in plaats van het fototoestel zelf, krijg je schaduwen en die creëren reliëf. Maar daarmee zijn we er nog niet, want harde schaduwen zijn ook niet zo mooi. We zullen meer dan één flitser moeten inzetten!
Het spreekt vanzelf dat het fototoestel met die flitsers moet kunnen communiceren, ze zijn er immers niet meer fysiek mee verbonden. Tegenwoordig bestaat er schitterend en vrij goedkoop materiaal van het merk Yongnuo (zie ook het artikel van Philippe Crochet hierover!). Hart van de zaak is een kastje dat een “controller” wordt genoemd. Het is verbonden met je fototoestel en stuurt met een radiosignaal tot 6 flitsers aan. Die flitsers, Yongnuo’s met een richtgetal van 60, kan je ook vanop afstand instellen, dit zowel qua flitskracht als qua zoom (van groothoek 24 mm  tot tele 105 mm). De flitsers kunnen gelijk waar staan, tot zelfs 50 meter verder. Het radiosignaal doet ze allemaal synchroon werken van zodra je je foto maakt.
Een flashcontroller en een flitser.
Met 4-5 flitsers kan je vrijwel alle situaties aan. Maar zoveel flitsers tegelijk afregelen, qua plaatsing, lichtkracht, zoom enz is een lastige zaak. Ik heb geleerd dat het beter is om dat één voor één te doen. Nadeel van de methode is dat het lang duurt eer je zo een goede foto hebt gemaakt. Je moet tijd hebben en een geduldig model! Voordeel is dat je werkelijk kan schilderen met licht; een beetje meer daar, een tikkeltje links, een beetje rechtsboven.

Nemen we onderstaand voorbeeld. Het decor is natuurlijk schitterend maar aartsmoeilijk om goed te fotograferen. En je kan in deze zaal niet zomaar gaan staan waar je wil, en voor de fotograaf is er heel weinig manoeuvreerruimte.
In een eerste fase regel ik het tegenlicht af. Dat is het moeilijkste om juist te krijgen. Tegenlicht is UITERST belangrijk. Het maakt je onderwerp (hier Annette) los van de achtergrond. Het zorgt voor mooie reflecties op de wanden en plafond. Als je het tegenlicht perfect krijgt, wordt heel je onderwerp door een dun, zilveren lijntje afgeboord.
Het tegenlicht is hier een flitser die op een eenbenig statief staat, zowat 2 meter achter het model, op 70 cm hoogte. Hij is naar het fototoestel gericht, maar het is natuurlijk cruciaal dat hij niet rechtstreeks zichtbaar is, of je foto is mislukt. Na enkele testfoto’s was de goede plaatsing gevonden, de flitser stond op ½ van zijn kracht en in groothoekstand.
Maar tegenlicht verlicht niet de voorkant van je model en dat wordt dus een zwart silhouet. Niet goed! (Ik heb jammer genoeg geen foto bewaard van deze eerste stap, dus geloof het maar van mij). 

Dus tweede stap: een tweede flitser, die enkele meters voor Annette stond, die goed verstopt was achter een stalagmiet, en naar haar gericht was. Maar deze flitser zou alles verlichten en je mooie tegenlicht teniet doen. Om dit te vermijden, stond hij slechts op 1/64 van zijn kracht en was voorzien van een “snoot”: een kokervormig verlengstuk dat het licht sterk bundelt (een lege verpakking van Pringles is ideaal!). Aldus verlichtte hij enkel het gezicht en trui van Annette maar had hij vrijwel geen invloed op de rest.
Tegenlicht maakt het model los van de achtergrond.
Voilà, tegenlicht goed, model goed verlicht. Nu de voorgrond nog.
OK, nadat dit goed was, moest de voorgrond belicht worden. Probleem hier is de “grille” van stalagmieten die lange slagschaduwen werpen, van zodra ze horizontaal van de voorkant worden belicht. De derde flitser werd dan ook veel lager opgesteld: hij stond wel 2 m lager en verlichtte schuin omhoog.
Nadat de goede lichtkracht was vastgesteld (1/8), en de flitser enkel malen was geherpositioneerd om een vervelende slagschaduw te vermijden, was dit het resultaat.
Met een 3de lichtbron, vanaf rechts beneden.
Het was duidelijk dat er nog een beetje licht bij moest want de bovenrand van het balkon was nog in het duister gehuld. De vierde flitser werd ingezet; die moest heel hoog worden gehouden, alweer om slagschaduwen te voorkomen, en van links opzij staan. Ook hier was het even zoeken naar de juiste belichting. Hij moest echt niet meer doen dan de donkere rand van het balkon oplichten! Om even te illustreren wat het effect van één flitser meer of minder is, zie deze foto.
Oei, de 4de flitser is wat te sterk.
Uiteraard werd zo het mooie spel van licht en schaduw, dat we na een uurtje werken hadden bekomen, hierdoor totaal teniet gedaan. Maar dat was enkel een kwestie van de flitskracht te beperken, en zo eindigden we met deze foto.
Ziezo, het balkon is nu net genoeg belicht. Dit is "de" foto".
In dezelfde zaal werd nog een 2de foto gemaakt, volgens het zelfde stramien: eerst het tegenlicht goed krijgen, dan belichting vanaf rechtsonder, dan wat meer licht vanaf linksboven.
Tegenlicht en "snoot" goed

Extra licht van rechtsonder

En nog wat licht van links

Dus, het is allemaal niet zo moeilijk ;-)
Maar tot slot: het geheim is vooral: wees altijd kritisch voor jezelf. Want het kan altijd nog beter. 
Ter illustratie: In 2005 schreef ik een boek over deze grot en ik had daarvoor wat betere foto's nodig, dan de barslechte dia's die ik had en die dateerden van de ontdekking en exploratie, in 1995.
Een lange fotosessie, met een van mijn eerste digitale camera's (Canon G6), resulteerde hierin:
Foto van 2005
De beperkte lens van het toestel, amper een groothoek te noemen, liet niet toe heel de "haaienmuil" van de zaal te fotograferen en al zeker niet het witte balkon dat meters ver omlaag vloeit. Foto met 3 flitsers, en jammer genoeg grote slagschaduwen van stalagmieten en de 2 modellen. En bij gebrek aan tegenlicht, versmolten die modellen met hun schaduwen. En één van de modellen was dan nog in het zwart gekleed!
In 2015, met een ander toestel (Canon G11), volgde een nieuwe poging. Ditmaal had ik wel wat meer van het balkon kunnen fotograferen. Dankzij een uitgekiende opstelling van diverse flitsers, had ik vrijwel geen slagschaduwen. Maar het tegenlicht achter Annette voldeed niet, en de foto was niet scherp genoeg naar mijn zin. Dat kon dus (weer) beter!
En dus gingen we nog eens terug (en ik durf niet beloven dat het de laatste keer was) en er werd toch weer vooruitgang geboekt! Ditmaal met de Olympus OM-D EM5, en een echte groothoek (18 mm) zodat ik eindelijk alles op de foto kreeg!
Foto van 2015
Foto van 2017

zondag 28 mei 2017

Doubs Hemelvaart


Tijdens het hemelvaartweekend trok een aantal enthousiastelingen naar de Doubs. Onder hen waren Frank en zijn twee zoons (Lukas en Kamiel), onze nieuwelingen Len en Toon, die hun eerste buitenlandse grotervaring opdeden, Ellen, Toni, Peter C. en Kim. De avonturen van deze bende kan je hieronder lezen.

Wist je dat…




  • speleomateriaal, kampeergerief, kledij, collectief materiaal, twee mountainbikes en vijf personen onmogelijk in een gewone personenwagen passen?
  • we gelukkig last minute de camionette van Toni’s vader mochten lenen?
  • we op een rustige, aangename, goedkope camping lagen in Vuillafans?
  • deze rust gauw verstoord werd door de kerkklokken die om het halfuur luidden, ook ’s nachts?
  • Toon geen borstgordel mee had op verlof?
  • we hem vakkundig depanneerde met een lint en een staptouw?
  • we de eerste dag de Malatière deden?
  • Len toen geen lange broek mee had en dus met zijn short onder zijn texair moest grotten?
  • we in de grot een stel Duitsers tegenkwamen en Frank zijn beste Jean-Marie Pfaff Duits bovenhaalde?
  • we de tweede dag de Cul de Vau deden?
  • Ellen geen neopreen bij had en Peter en ik elk een deel van ons neopreenpak afstonden?
  • Peter het toch wat frisjes had met enkel een vest aan?
  • Ellen het in de grot veel te warm had en er regelmatig eens ging bij neerliggen om af te koelen?
  • het duikertje in het begin van de grot een beetje tegenviel wegens een halve meter lucht?
  • de zwempartijen in de rest van de grot dit goedmaakten?
  • we ons als een bende zatlappen struikelend en zwalpend voortbewogen wegens al de verborgen stenen in het water?
  • Toni die dag ging downhillen in Métabief en ik heel blij was dat hij heelhuids terugkeerde?
  • de schoenen van Len niet echt grotbestendig bleken en deze al snel veranderden in happende krokodillen?
  • ook onze reparatie met colsonbandjes en ducktape niet lang stand hield?

  • we de laatste dag de Grande Baume de Septfontaine deden?
  • de verlichting van Toon niet echt geschikt was om te grotten en dat hij
  • dagelijks na een tweetal uurtjes bijna niets meer zag?
  • Frank hier ook een heel klein stukje equipeerde en eiste dat dit in het verslag vermeld werd?
  • er maar vier waaghalzen zich in het smalle kruipstuk beneden waagden?
  • Toon hier bijna zijn kindergeld verloor?
  • Toni’s achterwerk heel samendrukbaar blijkt te zijn en hij zich tot ieders verbazing ook door het smalle gat wurmde?
  • Toon zijn eerste gênante plaservaring had in de grot?
  • ik hem nog niet heb willen afschrikken door het toiletritueel op Anialarra uit de doeken te doen?
  • Frank niet durft zeggen dat hij iets vergeten is, maar dit verdoezelt met het zinnetje ‘er klopt iets niet’.
  • we eigenlijk het minst moesten omkijken naar Lukas en Kamiel?
  • die zich prima redden onder de grond?
  • we er een culinair weekendje van maakten en twee keer gingen eten (sommigen zelfs drie keer)?
  • Frank stomverbaasd was dat dit bij Avalon kon en dat we blijkbaar toch niet allemaal zo'n asceten zijn?
  • we drie dagen schitterend weer hadden?
  • het kortom een geslaagde vakantie was?
  • Frank niet meer wist dat deze vakantie zijn idee was?


donderdag 25 mei 2017

Karweitjes in Rochefort

Na anderhalve maand zo goed als stilzitten, wegens herstel van een operatie aan mijn elleboog, werd de lokroep van de grotten toch te machtig. Veel kan/mag ik nog niet doen, dus het programma was bewust zeer eenvoudig gehouden: karweitjes in wat grotingangen in de buurt van Rochefort.

Mijn partner was Mario. We hadden afgesproken in Eprave waar we naar de Trou du Bonheur gingen, om het hermetisch gesloten deksel te vervangen een vleermuisvriendelijk exemplaar, met een invliegopening. Gisteren had ik al hetzelfde gedaan aan de Grotte aux Contrastes in Durbuy.

Nieuw deksel voor de Trou du Bonheur
Deze acties maken deel uit van een actiejaar, georganiseerd door Plecotus, de afdeling “vleermuizen” van Natagora. Op diverse plaatsen in Wallonië zullen de vleermuizen in 2017 extra in de watten worden gelegd, o.m. door het creëren van nieuwe overwinteringsplaatsen.

Op naar de volgende halte, de ingang van de Nou-Moulin, een ideale plaats om de DistoX’en van de club te kalibreren. Daarmee waren we ook weer een uurtje zoet.

Tot slot naar de Pré-au-Tonneau. Daar wilde ik enkele fotografietests doen met een flitstechniek die ik niet eerder probeerde: een “snoot”. Dat is een buisvormig verlengstuk waarmee je het flitslicht sterk kan bundelen. Ideaal om bij tegenlichtfoto’s je onderwerp een beetje te verlichten, zodat het geen donker silhouet wordt. Het gewenste resultaat werd gauw bereikt. Toch wat spijt dat ik mijn speleokledij niet had aangetrokken, om een stuk verder de grot in te gaan. Maar dat had mijn orthopedist dan weer geen goed idee gevonden, vrees ik.

Een van de mooiste grotingangen in België: Grotte du Pré-au-Tonneau
Testje met 1 tegenlichtflitser en 1 "snoot" langs voor

In elk geval, een leuk en nuttig dagje.


dinsdag 23 mei 2017

De reden van de stilte

De trouwe blogvolgers vragen zich misschien al af waarom er hier zo weinig nieuwe artikeltjes verschijnen op het blog. Blijven die van Avalon tegenwoordig in hun zetel zitten in het week-end misschien.

Wees gerust: niets is minder waar!! Er valt tegenwoordig veel te beleven in de club. Zowel klassiek grotten als explo staat frequent op onze agenda. Een blik op de google-agenda op het blog en je weet genoeg. Maar van die klassieke trips in België verschijnen er meestal geen artikeltjes op het blog.

Op het vlak van de exploratie zitten we ook niet echt stil. Sinds januari zijn we bezig aan een nieuw project ergens in de Ardennen. Ik ga hier nog niet teveel over schrijven maar het komt er in een notendop op neer dat we sindsdien al zo'n 25-30 meter aan gangen hebben uitgegraven.

De eerste tientallen meters hebben we vooral een dassenopvulling uitgegraven, maar sinds de laatste 2 sessies zijn we hier gelukkig uitgeraakt en graven we in een zuivere opvulling.

Maar dit graafproject gaat traag (gemiddeld een 3-tal meter per dag), want de gang is bijna volledig opgevuld tot aan het plafond en zeker een meter breed. Hier graven we dus minimaal 80 cm uit om op een comfortabele manier verder te kunnen werken. Daarbij daalt de gang serieus wat ons noodzaakt om af en toe een soort van trap uit te graven in de opvulling om de helling van de gang te blijven volgen. Dit bezorgt ons dus nog extra graafwerk!

Dit is gelukkig vorige keer veranderd. We denken op het diepste punt te zijn gekomen want we zien nu de gang horizontaal verder lopen. De opvulling blijft wel van dezelfde grootte-orde dus zo'n 15 cm lucht tussen plafond en opvulling en dit zover we kunnen zien (2 à 3m). En ... er is licht blazende tocht.

Hier alvast 2 foto's van vorige sessie, net voordat we aan onze graafdag begonnen.
De bijna volledig uitgegraven gang.

De beginsituatie voor onze vorige gaafsessie, 3m verder stopt het met dalen en zien we dus nog 2-3m verder
We vermoeden dat we een fossiele sifon aan het uitgraven zijn en hopen binnenkort de zone van de opvulling gepasseerd te zijn.
De graafploeg van voorbije zaterdag komt zich rehydrateren bij de Biekes

dinsdag 25 april 2017

Speeltuin Barchon

video
Vorig weekend naar de speeltuin in het fort van Barchon geweest. Met een ploegje avalonners verkenden we diverse parcours, waarbij iedereen zowat z'n gading vond : de kruipers, de parapluërs, de zwierders, de tyrolienners, de après-spéléos, de wringers, en ook de plonsers.  Geniet mee van de blub van Peter en de goesting van de waterkiekens om er nog eens opnieuw in te duiken. Merci aan de Barchonploeg voor de puike organisatie.

vrijdag 21 april 2017

De zevende mini-expé : op zoek naar de ondergrondse Vannon.

De zevende mini-expé ging door van woensdag 12 tot maandag 17 april.
Deelnemers: Erik, Mario, Dagobert met familie en Jos.

Woensdag in de late namiddag komen Dagobert, Myriam en de drie kinderen toe in Poinson-lès-Fayl.
Leen en ik zaten er al enkele dagen en alles was in gereedheid gebracht voor de 7de mini-expé.
Nadat iedereen zich geïnstalleerd had, kunnen we aan tafel...
's Avonds komen ook Mario en Erik toe. Dan is de ploeg voltallig en het wordt nog een gezellige avond.

Donderdag trekken Mario, Erik en ik  erop uit om de Tonnerre verder te desobstrueren. Er ligt nog een massa puin van vorige sessies achteraan gestockeerd, en dat moet er eerst uit.


Ook graven we de verste passages dieper uit zodat we tenminste op onze knieën kunnen verder kunnen. Het lukt ons met drie man nog net om alle zand en puin ineens naar buiten te krijgen. Op het einde van de dag is de ganse passage comfortabel uitgediept. We zitten op het einde voor een lage passage die naar links afbuigt: nét te smal om te kunnen zien hoe het achter de bocht verder loopt. Zo'n situatie maakt het altijd spannend... wordt het hierna ruimer? Zal het passeren... enz. Deze vragen zullen we morgen oplossen. Dan is ook Dagobert van de partij en kan ik het wat rustiger aan doen :-). De volgende topo geeft de situatie weer voor de mini-expé:
We hebben nog even tijd en ik laat Erik en Mario het uitzichtpunt zien aan het standbeeld van St Agathe. Hier heb je een schitterend zicht op de droge vallei van de Vannon en we zien in de verte de tijdelijke resurgentie waar we aan het werk zijn.
We wandelen ook  nog even tot aan de ingang van de Grotte St Agathe die een beetje lager tegen de rotswand ligt. Stom genoeg nemen we geen licht mee en kunnen we er maar enkele meters in...
Thuis worden we verwelkomd door een enthousiaste bende kinderen, hond(je), Dagobert en Myriam. Myriam heeft voor het eten gezorgd en wij zijn uitgehongerd. We doen haar kookkunst dus alle eer aan! We eindigen de dag met een gezellig kampvuur: gelukkig heeft Galatea veel hout gesprokkeld en kunnen we het vuur de ganse avond aanhouden.
Vandaag zijn we met vier. Dagobert start met de graafwerken. Het is even wennen om de juiste posities te vinden, maar eens zover gaat het als een (boemel) trein. Het is niet eenvoudig werken en de weg die het puin naar buiten moet afleggen is lang. Toch vorderen we gestaag, tot twee vloerplaten ons het leven moeilijk maken. Maar daar hebben we 'pilletjes' voor en, na de uitwerking (ondertussen in het zonnetje gepicknickt), kunnen we passeren!
De tocht is er (blazend) en we zijn dan ook gebeten om verder te doen. Maar na enkele uren is het vat af moeten we stoppen... Morgen is er nog een dag.
Drie dagen na mekaar graven in een smalle bochtige pijp...dat doet pijn! Toch doen we de ganse dag verder. Bak na bak met puin en zand verlaat de grot. Zijn we nu zelf een grot aan't graven, vragen we ons soms af... In de late namiddag ziet het er plots goed uit: we zitten voor een lage laminoir die op het eerste zicht na enkele meters passeerbaar lijkt. Maar soms zien vermoeide ogen dat wat ze hopen te zien, en na nog wat graven blijkt het toch niet zo ruim te zijn...


Ook zien we hier en daar terug recente sporen van een das... Dat is minder goed! Wat wel goed is, is dat het gans ten einde terug de berg in draait. We zullen het pas weten als we écht tot daar gegraven hebben. We geven immers de zoektocht niet op... Wat we hopen te vinden wordt duidelijk met volgend filmpje (crue, mei 2015). Normaal staat de resurgentie droog! Al bij al zijn we 6m opgeschoten. Wordt dus vervolgd!
video
Thuis worden we weer verwend door Myriam. Ook al hebben we in de grot geen doorbraak kunnen forceren, we hebben in ieder geval lekker gegeten ;-)
Vandaag, paaszondag, komt de paashaas langs en moeten er eieren gezocht worden. Onze paashaas van dienst wordt echter betrapt tijdens het verstoppen... Maar het spelletje wordt verder gespeeld alsof er niks gebeurd is. Vandaag vertrekken Dagobert en familie terug naar België.
Mario, Erik en ik rijden echter na het ontbijt naar Bournois, op 82 km van bij ons, om de Grotte de la Malatière te doen. Enkel voor Erik is de grot nieuw, maar voor Mario en mij is het een prettige hernieuwde kennismaking.

Deze klassieker blijft een fantastische belevenis. Voor elk wat wils: grote zalen, concreties, kruippartijen, metro-grote gangen enz... We zijn de eerste ploeg in de grot en kunnen in alle rust genieten van de schitterende omgeving.
Op de terugweg komen we in de Metro twee andere ploegjes tegen. Het is een bont gezelschap dat daar onder de grond verbroedert: Fransen, een Hollandse, Zwitsers, Belgen, jong en oud... En terwijl de Zwitser en de Hollandse met hun uitgelaten zingende kinderen verder trekken, verlaten wij na enkele uurtjes genieten de grot.
De volgende dag is ook voor ons de mini expé voorbij. Het was echter weer een zeer geslaagde editie: schitterend weer, veel zon, en vooral toffe speleo!

Jos


donderdag 2 maart 2017

Zoveelste schoonmaakdag in Sainte-Anne

Vrijdag 24 februari: Met Annette en Frits naar de St-Anne, voor schoonmaken druipsteenwanden, en ik als fotograaf. Voor Frits een eerste maal in een grot na het zware ongeval, inmiddels 3 maanden geleden. Zoals steeds is de Sainte-Anne daar de ideale testgrot voor!

Afspraak om 14 u aan de grot. Omkleden in de ingang want het was regenachtig weer. Dan gauw naar achteren.
Eerst foto’s gaan maken in de Galerie du Laboratoire, die we enkele jaren geleden schoonmaakten. 
Verdorie wat ziet dit er toch goed uit nu. Amper voor te stellen dat heel deze galerij, over wel 50 m lengte, zwart was van het roet van duizenden carbuurvlammen.

Tijdens de schoonmaak in 2012 van de Galerie du Labo. Links is het roet al weggespoten; eronder zat een nooit vermoedde kleurenpracht.
Dezelfde plek anno 2017


Voor wie de historiek vergeten is: tijdens een solotrip in de Sainte-Anne, in 2012, stelde ik vast dat het roet zich gemakkelijk liet wegwassen. Een tweede experiment en enkele filmpjes volstonden om de Commission Protection te overtuigen en zodoende werd een heel weekend lang met de zware middelen (hogedrukreinigers) die Galerie du Labo schoongemaakt. Het resultaat was spectaculair.

Hier een link naar een van de filmpjes die alles op gang brachten:

Tijdens het UBS/VVS schoonmaakweekend in 2012.
Nadien heeft Avalon er nog vele malen op kleinere schaal schoongemaakt, en een restauratieproject gestart in de kleine "Salle des Graffitis".
Dat werd in deze artikels al eens verteld:


Terug naar vorige vrijdag dus. Na de Galerie du Labo, zijn we foto’s gaan maken in de “Salle des Graffitis”, waar we al enkele jaren een experiment hebben lopen om de gours weer actief te krijgen. Dit heeft voor de eerste 2 gours al een spectaculair resultaat tot gevolg: die zien al helemaal wit! De derde en grootste gour is nu 1/3 gevuld en zal waarschijnlijk slechts zeer uitzonderlijk vol komen. Jammer want deze is echt nog erg zwart. De 4de gour ligt waarschijnlijk te hoog om ooit nog actief te worden. 

Deze gour stond eeuwen lang droog en zag gitzwart. Na "heractivering" is hij op 2 jaar tijd weer prachtig wit geworden.

Toch is het zaaltje er al veel op vooruitgegaan, vooral doordat de meeste graffiti al eerder zijn verwijderd. Wat foto’s gemaakt, en dan aan het werk: het schoonspuiten van de wand tussen de ketting en de Baignoire. Deze was al gedeeltelijk door Annette en mij gedaan. Er waren maar 2 sproeiers en Frits en Annette sproeiden urenlang de roetwanden proper, terwijl ik continu water aanbracht met een tonnetje van 5 liter, en nu en dan een foto maakte.

Weer verschijnt vanonder een zwarte roetlaag een mooie druipsteenwand!

Het is onvoorstelbaar welke kleurenpracht en zelfs hagelwitte druipsteen er onder de zwarte roetlaag zit! En gelukkig laat deze zich meestal vrij goed wegspoelen, in een gitzwarte stroom. Het is dan ook een verslavende bezigheid en er was enige overtuiging voor nodig om rond 19 u ’s avonds ermee te stoppen. Want er blijft nog heel veel oppervlakte te doen!


Weer zo een zwarte wand die op een kwartier tijd totaal verandert

Riviertjes van zwart water spoelen omlaag
We gingen terug langs een hoger gelegen gang en die is in feite nog zwarter dan alles eronder. Nog meer werk in het vooruitzicht dus. En we moeten daar dan echt eens met veel meer mensen en materiaal naartoe gaan, anders krijgen we het nooit gedaan.

Op zaterdag 11 maart gaan we terug. Wie wil meehelpen mag het me laten weten! Maar een plantensproeier (5 liter) is wel een must.

Foto's: Paul De Bie en Vincent Gerber

donderdag 26 januari 2017

Mouflons 19 en 20

Dinsdag 27 dec 2016
Mouflons, Paul en Annette, 19de sessie. Vriesweer dus ideaal om de tocht te volgen. Aan onze terminus van vorige keer, een iets te nauwe passage tussen 2 blokken, moesten we een uurtje werken en een plop zetten. We geraakten er dan door, maar het blijft een ruggenbreker. En hoera, weer ruimte, een soort gang/zaaltje met een mooie kleivloer. Rechtdoor een uit te graven passage, recht omhoog een schouw van 2-3 m hoog. Daar kwamen we zowaar in een mooi geconcretioneerd stukje terecht, met ook een mooie plafondlapiaz en ook weer veel Stromatoporen. Weer omlaag, aan de passage rechtdoor beginnen graven. Gaatje van 10x10 cm maar een half uur later was het een “gat” geworden. Voorzichtig omlaag, weer een klein zaaltje, weer twee vervolgen: het ene een schuine pijp omlaag die bovenaan net te smal was. Het andere een horizontale spleet, waarin men 3 m ver ziet In beide gevallen duidelijk tocht.
Topo van het nieuwe stuk, weer zeker 30 m erbij! Grotje intussen al 125 m lang. Hier staan we gauw terug.

Annette in het nieuwe stuk

Er zijn zowaar wat druipstenen


Zondag 22 jan 2017
Dat "gauw" terug van vorige keer was wat optimistisch, want mijn tenniselleboog is weer terug en om die wat rust te gunnen, werd de voorbije weekends vooral geprospecteerd - profiterend van het stevige vriesweer.
Toch vandaag in de namiddag solo naar de Mouflons, waar ik met één arm (de linker) heb gewerkt aan de horizontale spleet aan de voet van het eerste putje. Vele bloemkolen wijzen erop dat er hier veel tocht passeert. 
De spleet (zowat 7 cm hoog)
Geheel achteraan de grot, waar ik met Annette vorige keer werkte, durfde ik alleen niet gaan werken: nogal instabiel. Toch was ik finaal verplicht om er even heen te kruipen, want het graafmateriaal lag daar! En dus weer door die lastige ruggenkraker kruipen, dat moeten we toch nog verbreden daar!

Zicht gekregen op iets dat omlaag gaat, nog te smal. Met één arm kon ik niet efficiënt werken en bovendien begon die na een uur of 3 graven en puin ruimen het ook al op te geven. en ik ben balend en depri uit de grot gekropen. Twee en een half jaar tenniselleboog: ik heb er meer dan genoeg van. Opm: aan de grot gekomen stond de troep Mouflons er weer, dat was lang geleden. Ze hebben dus gelukkig de klopjachten van de voorbije maanden overleefd.
Dit was de 20ste sessie.