dinsdag 19 juni 2012

Sainte-Anne en Manants verbonden…bijna

Donderdag 7 juni 2012

Tijdens het schrijven van mijn boek over de Vallei van de Chawresse loop ik om de haverklap vast op de vele onzekerheden die ook al mijn voorgangers tot wanhoop dreven. Zo ondermeer: waar ligt de sifon van de Sainte-Anne ten opzichte van die van de Manants? Over de hoogteligging is zo goed als geen zekerheid (sommige auteurs berekenden zelfs dat hij hoger zou liggen, wat onmogelijk is!). Over de ligging al evenmin. De topo’s van de Sainte-Anne zijn onvoldoende betrouwbaar. Die van de Manants zijn evenmin sluitend. Schattingen over de afstand tussen beide grotten variëren, al naargelang de auteur, van 75 tot 140 meter. Maar na een maandenlange campagne om de ligging van de diverse ingangen beter te bepalen, heb ik grote afwijkingen gevonden ten opzichte van de bekende coördinaten. Hierdoor verschuift de Manants en zou de afstand met Sainte-Anne minder dan 100 meter bedragen. Maar ik dien mij daarvoor weer te baseren op een 25 jaar oude topo. Mooie tekening maar ik heb mijn twijfels over de oriëntatie. Hij gaat een richting uit die me niet bevalt. Er zit maar één ding op: ik moet een stuk hertopograferen, waarmee ik vervolgens die oude topo correct kan draaien.

Goede ideeën mag je niet koud laten worden en dus sta ik ’s anderendaags al in Tilff. Gedurende een uur hou ik me bezig om de resurgenties van de Sainte-Anne te localiseren. Dit lukt slechts gedeeltelijk: de “Siphon X” blijkt ontoegankelijk, de “Résurgence du Bois des Manants” blijkt onvindbaar.

Source de la Chapelle de Ste-Anne

Na dit intermezzo ga ik aan de slag. De techniek is eenvoudig: ik heb twee 35 cm hoge verplaatsbare topopunten  voorzien van een plastiek kaartje van 5x5 cm dat dient als doel voor de laser van de DistoX. Ik plaats mijn eerste topopunt, ga dan een meter of 10-15 voorop, plaats mijn tweede punt, controleer of ik het vorige punt nog kan zien, keer terug naar mijn eerste punt en doe mijn meting. Gaat prima zo, zeker in zo’n ruime en eenvoudige grot, maar je legt wel tweemaal zoveel afstand af als anders. Ik probeer zo zorgvuldig mogelijk te werken. Meestal maak ik een meting tweemaal, soms driemaal. Het gaat geweldig. Mijn doel is tot aan het begin van de rivier te geraken, de Salle de la Cascade. Ik amuseer me rot. In de verte hoor ik al het geruis van de rivier, en een half uur later is mijn doel al bereikt: de Salle de la Cascade. Ik heb nu exact 250 m gemeten, het is nog te vroeg om te stoppen. Verder maar! Ergens al in mijn achterhoofd speel ik al met het idee om tot aan de sifon te meten, maar ik durf me er nog niet op vastpinnen.

Het wordt wel ietsje lastiger nu. De galerij, een elliptische tunnel, wordt lager en dwingt me tot een gekromde voortbeweging stijl “Gouffre de la Beva”, voor wie deze “must-do” grot in de Franse Meuse kent. Mijn (slechte) rug protesteert, vooral omdat ik telkens over en weer moet om mijn volgend topopunt te gaan plaatsen.  De topo in de rivier gaat wat trager, het is vaak laag en vrij nat. Ik maak me meermaals de bedenking wat voor een prachtige rivier dit wel is: zo zijn er maar weinig in België. Eindelijk bereik ik de Méduse. Hier sproeit het water omlaag dat van de Réseau Lemaire afkomstig is. Lastig om hier niet nat te worden. De toon is gezet voor wat komen gaat. De eerste duiker in het water is een moment van twijfel: wat doe ik? Me nat maken of niet? Er is geen keuze: we zijn te dicht bij het doel om nu nog te stoppen!

Nog een uur later bereik ik de sifon. Ik ben nu nat tot op mijn ondergoed maar ik ben verdomd blij; ik had nooit durven denken dit in één ruk te doen: 700 m topo en 67 metingen. Ik klap mijn topoboek dicht, berg mijn topomateriaal op en zet de eindsprint in naar buiten. Ik ben toch wel wat moe, ik heb die 700 m dus 4 maal gedaan en 2800 m onder de grond dat is al een heel eind.

Terug buiten, het regent nog steeds niet en het is nog maar 17 u. Nu al naar huis rijden is niet verstandig: ik heb geen zin om op de ring van Brussel in de file te staan. Dus bezoek ik nog een andere, in de buurt gelegen grot die me anderhalf uur zoet houdt. De volgende ochtend tik ik eerste werk driftig mijn topogegevens in de computer in. Mijn ongeduld is groot maar pas wanneer alles ingetikt is, nagelezen, de gegevens uit de DistoX zijn gehaald en nogmaals alles gecontroleerd is, val ik bijna van mijn stoel wanneer het resultaat zich voor mijn ogen ontplooit: amper 40 m afstand scheiden de sifon van Sainte-Anne en die van de Manants. De hoogteligging van beide sifons is overigens op 10 cm na dezelfde! Wetende dat al drie verschillende duikers een afstand van 40 à 50 m in de sifon hebben afgelegd, is de conclusie: de verbinding is virtueel gemaakt!

Ziehier voor een verslag van een recente duik van Nico Hecq die bijna 40 m ver in de sifon van Ste-Anne dook, vorig jaar: http://nicospeleo.blogspot.be/2011/06/st-anne-peche-au-gros.html. Einde op een (te gevaarlijke) sterk dalende verzande passage.

Maar volgens mijn topo, is er een “decalage” van bijna 25 meter: de sifons liggen niet in elkaars as. Maar de topo van de Manants is ook eerder dubieus. Er zit niks anders op: er dient op zijn minst een topo gemaakt te worden van de ingang van de Trou des Manants tot aan de sifon.

Zondag 17 juni 2012

Op een korte week tijd is er een ambitieus programma ineen gebokst: twee topoploegen, een duikploeg en een desobploeg. Met dank aan C7/CASA en natuurlijk Jean Dehan (CRSL) die de Manants beheert.

De twee Avalon-topoploegen (Paul/Rudi en Annette/Lieven) vliegen er direct in. Het meten en tekenen is een plezier. ik had in geen 15 jaar voet gezet in deze grot en ik was vergeten wat voor een ruime, gemakkelijke en mooie grot dit is! De Grand Puits is indrukwekkend (P20) en heeft afmetingen die je niet in deze vallei verwacht. De Galerie Sèche is een oase van rust en laat visées van 10-15 m toe. De rivier: prachtig gewoon,  je waant je in Frankrijk. De topo is in een uur of vier ingeblikt. Let wel: enkel het kortste traject ingang-sifon (+/- 300 m). Maar deze topodag heeft ons wel doen besluiten om heel de grot te hertopograferen, want dat is ze wel waard en dan kan ze mee opgenomen worden in de publicatie waaraan ik bezig ben. Dat zal iets voor na de zomer worden.

Annette aan het topograferen (foto: JCL) Paul aan het topograferen (foto: JCL)

De duikploeg (Nico Hecq, Jack London, Vincent Detraux, Alexandre Peeters) zorgt voor een verrassing. De sifon werd nl als “onduikbaar” geacht, een geheel verzande modderbak. 20 jaar geleden deed Jack een poging, en hij geraakte amper 1m50 ver.  Maar deze keer verdwijnt Nico in het troebele water, zijn lampen verdwijnen en hij blijft liefst 16 minuten weg! Iedereen denkt al dat de verbinding met Ste-Anne gemaakt is. Hijzelf ook, want blijkbaar is de sifon ruim en hij geraakt 10 à 12 m ver. maar op een diepte van –3 m is de doorgang plots te laag en verzand. Hij wil geen risico nemen want hij weet wat hem aan de andere kant wacht: in de Ste-Anne eindigde hij op een analoge situatie.

De prachtige rivier van de Manants (foto: PDB)

Toch is het een onverhoopt succes. De nieuwe topo van de Manants werkt de “decalage” tussen de 2 grotten grotendeels weg. De afstand is iets minder dan 36 m. Wetende dat Nico vanaf de Ste-Anne zowat 40 m aflegde, en vanaf de Manants 10 meter, zou de verbinding meer dan gemaakt zijn. Toch niet dus: de sifons zijn niet in rechte lijn. Maar dat het over één en dezelfde sifon gaat, dat staat als een paal boven water; daar is al veel onderzoek naar gedaan. En volgens de nieuwe topo’s, liggen beide sifons op exact dezelfde hoogte. Zie hieronder: in het groen de nieuwe topo’s, in het geel de kortste afstand tussen de sifons.

De afstand tussen de sifons van Ste-Anne en Manants: 36 m

Tussen de bedrijven door ging Jack nog wat “ploppen” in een passage die de stroomopwaartse sifons zou kunnen shunten (de Turbine), en maakte Paul en Rudi foto’s voor de illustratie van “het” boek. . Kortom een zeer vruchtbare dag en weer eens een leuke samenwerking.

Hier een fotoalbummetje met foto’s van de Manants (auteurs: P&A).

Waarschijnlijk volgt er nog wel een tekstje op het blog van Nico en/of Jack met een stukje video van de duik…

3 opmerkingen :

  1. Dat zou een mijlpaal zijn... Na zoveel pogingen.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Kunnen we over een tijdje een gekanaliseerde rivier en een "droge" traverse manants - st Anne verwachten? :-)

    BeantwoordenVerwijderen